Publication: การวิเคราะห์อภิปรัชญาที่ปรากฏในสารัตถะแห่งคัมภีร์มิลินทปัญหา
| dc.contributor.author | พระมหาปพน กตสาโร (แสงย้อย) | |
| dc.contributor.author | Phramaha Papon Katasaro (Seangyoi) | en |
| dc.date.accessioned | 2023-12-16T06:44:04Z | |
| dc.date.available | 2023-12-16T06:44:04Z | |
| dc.date.issued | 2018 | |
| dc.date.issuedBE | 2561 | |
| dc.description.abstract | การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดอภิปรัชญาในอภิธรรมปิฎก 2) เพื่อศึกษาสารัตถะแห่งคัมภีร์มิลินทปัญหา 3) เพื่อวิเคราะห์อภิปรัชญาที่ปรากฏในสารัตถะแห่งคัมภีร์มิลินทปัญหาเป็นการวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary research) โดยการเก็บข้อมูลจากเอกสารปฐมภูมิ และเอกสารทุติยภูมิ แล้วนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการพรรณนา ตามหลักอุปนัยวิธี ผลการวิจัยพบว่า 1) แนวคิดอภิปรัชญาในอภิธรรมปิฎกพบว่า อภิปรัชญานั้นหมายถึงปรมัตถธรรม ที่ประกอบด้วย จิต ได้แก่ กุศลจิต อกุศลจิต และอัพยากตจิต, เจตสิก ได้แก่ เจโตยุตตลักขณะ 4 ลักษณะ คือ 1) เอกุปปาทะ เกิดพร้อมกับจิต, 2) เอกนิโรธ ดับพร้อมกับจิต, 3) เอกาลมุพนะ รับอารมณ์อย่างเดียวกับจิต 4) เอกวาถูกะ อาศัยวัตถุอย่างเดียวกับจิต, รูป ได้แก่ 1) รูปสมุทเทสนัย (มหาภูตรูป, อุปาทายรูป,2) รูปวิภาคนัย, 3) รูปสมุฏฐานนัย, 4) รูปกลาปนัย, และ5) รูปปวัตติกกมนัย และนิพพานได้แก่ 1) สันติลักษณะ, 2) สอุปาทิเสสนิพพาน, 3) อนุปาทิเสสนิพพาน, 4) สุญญตนิพพาน, 5) อนิมิตตนิพพาน, 6) อัปปณิหตนิพพาน 2) สารัตถะแห่งคัมภีร์มิลินทปัญหา พบว่า คัมภีร์มิลินทปัญหา แบ่งเป็น 6 ส่วน ดังนี้ (1) บุพพกรรมของพระนาคเสนและพระเจ้ามิลินท์ (2) ปัญหาเงื่อนเดียว (3) ปัญหาสองเงื่อน (4) เรื่องที่รู้โดยอนุมาน (5) ลักษณะแห่งธรรมต่าง ๆ (6) เรื่องที่จะพึงทราบด้วยอุปมา ส่วนสารัตถะในคัมภีร์มิลินทปัญหาที่เกี่ยวข้องกับปรมัตถธรรมได้แก่ จิต เจตสิก รูป และนิพพาน นั้นปรากฏอยู่ทั่วไปในการถาม-ตอบปัญหาระหว่างพระยามิลินท์กับพระนาคเสนซึ่งไม่ได้ระบุตรง ๆว่าอะไรเป็น จิต เจตสิก รูป และนิพพาน 3) อภิปรัชญาที่ปรากฏในสารัตถะแห่งคัมภีร์มิลินทปัญหาซึ่งสามารถจัดเป็นหมวดหมู่ได้ 4 กลุ่ม คือ 1) มิลินทปัญหาที่เกี่ยวกับปรมัตถธรรมทั้ง 4 (จิต เจตสิก รูป และนิพพาน), 2) มิลินทปัญหาที่เกี่ยวกับปรมัตถธรรม 3 (จิต เจตสิก รูป),3) มิลินทปัญหาเกี่ยวกับจิต และเจตสิก, และ4) มิลินทปัญหาที่เกี่ยวกับนิพพาน โดยมีลักษณะการถาม-ตอบปัญหาที่ปรากฏในมิลินทปัญหา | |
| dc.description.abstract | The aims of this documentary research were: 1) to study the metaphysical concepts in AbhidhammaPiṭaka | en |
| dc.description.abstract | 2) to study the essence of the Milindapañhā | en |
| dc.description.abstract | 3) to analyze the metaphysics in the essence of the Milindapañhā through the study of the primary and secondary sources and the descriptive analysis based on analytic induction. The research results were as follows: 1) The metaphysical concepts in the Abhidhamma Piṭaka indicates that the metaphysics means the ultimate realities (paramattha-dhamma) consisting of consciousness (citta): wholesome consciousness (kusala-citta), unwholesome consciousness (akusala-citta) and neither wholesome nor unwholesome consciousness (abyākata-citta), mental factors (cetasika) consisting of the applied characteristics of mental factors IV (cetoyuttalakhaṇa): 1) rise with consciousness (ekuppada), 2) distinguishing with consciousness (ekanirodha), 3) feeling reception as same as consciousness (ekālamupna), 4) reliance on material as consciousness (ekavāthūka) | en |
| dc.description.abstract | form (rūpa) consisting of 1) rūpasamuddesanaya (mahābhūtarūpa, upādāyarūpa), 2) rūpvibhāgnaya, 3) rūpasamuṭthānnaya, 4) rūpakalāpnaya and 5) rūppavattikkamanaya | en |
| dc.description.abstract | nibbāna consisting of 1) satilakkhaṇa, 2) saupādisessa-nibbāna, 3) anupādisesa-nibbāna, 4) suññata-nibbāna, 5) animitta-nibbāna, and appaṇihata-nibbāna. 2) The essence of the Milindapañhā shows six parts of the text as follows: 1) former actions of the Nagasena and Milinda | en |
| dc.description.abstract | 2) one class question | en |
| dc.description.abstract | 3) two class question | en |
| dc.description.abstract | 4) knowing by inference | en |
| dc.description.abstract | 5) characteristics of dhammas | en |
| dc.description.abstract | 6) knowing by analogy. The essence of the Milindapañhā related to the ultimate realities (paramattha-dhamma) including consciousness, mental factors, form and nirvana appears in the form of indirect questions and answers between Milinda and Nagasena. 3) The metaphysics in the essence of the Milinda scripture can be divided into four groups: 1) Milinda’s questions on the ultimate realities (consciousness, mental factors, form and nirvana), 2) Milinda’s questions on the ultimate realities (consciousness, mental factors and form), 3) Milinda’s questions on consciousness and mental factors, and 4) Milinda’s questions on nirvana. All are arranged in the form of questions and answers. | en |
| dc.identifier.uri | https://harrt.in.th/handle/123456789/5169 | |
| dc.language.iso | th | |
| dc.subject | มิลินทปัญหา | |
| dc.subject | จิต | |
| dc.subject | ความเป็นจริง | |
| dc.subject.isced | 0223 ปรัชญาและจริยธรรม | |
| dc.subject.oecd | 6.3 ปรัชญา จริยธรรมและศาสนา | |
| dc.title | การวิเคราะห์อภิปรัชญาที่ปรากฏในสารัตถะแห่งคัมภีร์มิลินทปัญหา | |
| dc.title.alternative | A Metaphysical Analysis in the Essence of the Milindapañhā | en |
| dc.type | วิทยานิพนธ์ระดับปริญญาเอก (Doctoral Thesis) | |
| dspace.entity.type | Publication | |
| harrt.itemID | 57 | |
| harrt.researchArea | ปรัชญาพุทธเถรวาท | |
| harrt.researchGroup | ปรัชญา | |
| harrt.researchTheme.1 | อภิปรัชญา | |
| harrt.researchTheme.2 | ปรัชญาพุทธเถรวาท | |
| mods.location.url | https://e-thesis.mcu.ac.th/thesis/164 | |
| thesis.degree.department | บัณฑิตวิทยาลัย | |
| thesis.degree.grantor | มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย | |
| thesis.degree.level | ปริญญาเอก | |
| thesis.degree.name | พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต |