Publication:
พระพุทธไสยาสน์และลวดลายมงคล 108 ประการบนฝ่าพระบาท วัดพระพุทธโจลนิพเปียนกรุงอุดงค์มีชัย ประเทศกัมพูชา

Simple item page
dc.contributor.authorสาวิตรี พิสณุพงศ์
dc.contributor.authorSawitri Pisnupongen
dc.contributor.editorณัฐพล อิศรางกูร ณ อยุธยา
dc.contributor.editorNattapol Isarankura Na Ayudthyaen
dc.coverage.temporal1540-1583
dc.date.accessioned2023-12-16T09:16:13Z
dc.date.available2023-12-16T09:16:13Z
dc.date.issued2018
dc.date.issuedBE2561
dc.description.abstractการวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาและคติความเชื่อในการสร้างพระพุทธไสยาสน์รวมทั้งลวดลายมงคล 108 ประการบนฝ่ าพระบาทของพระพุทธไสยาสน์ที่วัดพระพุทธโจลนิพเปียนกรุงอุดงค์มีชัย ประเทศกัมพูชา ผลจากการวิจัยพบว่าพระพุทธไสยาสน์วัดพระพุทธโจลนิพเปียน สร้างขึ้ นเมื่อพ.ศ. 2083 ในสมัยสมเด็จพระบรมราชาที่ 2 (เจ้าพญาจันทราชา) กษัตริย์แห่งราชอาณาจักรกัมพูชา ผู้สถาปนากรุงละแวกเป็นราชธานี พระพุทธไสยาสน์สร้างขึ้นเพื่อแสดงพุทธประวัติตอนพระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธปรินิพพานตามมหาปรินิพพานสูตร ลักษณะบรรทมตะแคงขวา(สีหไสยา) หลับพระเนตรทั้งสองข้าง พระบาทซ้ายทับซ้อนพระบาทขวา หันพระเศียรไปทางทิศเหนือ มีเหล่าพระภิกษุสาวกนั่งประนมมือแสดงความอาลัยอยู่เบื้ องหน้าส่วนลวดลายมงคล 108 ประการบนฝ่าพระบาทเป็นไปตามคติลังกาที่ปรากฏในคัมภีร์ชินาลังการฎีกาว่าด้วยเครื่องหมายมงคลในฝ่าพระบาทของพระพุทธเจ้า แต่งโดยพระธรรมทัตต ภิกษุชาวลังกา ราวพุทธศตวรรษที่ 14 ซึ่งคัมภีร์ดังกล่าวเป็นคัมภีร์ที่ประเทศต่างๆ ที่นับถือพระพุทธศาสนาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้นิยมใช้เป็นคู่มือในการสร้างสำหรับอายุของลวดลายมงคล 108 ประการ ผู้วิจัยสันนิษฐานว่าสลักขึ้ นภายหลังจากการสร้างพระพุทธไสยาสน์ คือสลักขึ้นในพ.ศ. 2126 โดยสมเด็จพระราชมุนีบพิตร พระภิกษุจากกรุงศรีอยุธยา ตามความที่ปรากฏในจารึกหลักที่ 315 พบที่ปราสาทนครวัด ประเทศกัมพูชา กล่าวว่า ท่านให้ทำการซ่อมแซมบรรดาพระพุทธรูปที่แตกหักบนเขาพระราชทรัพย์ พร้อมทั้งถวายภาพไตรภูมิแด่พระพุทธรูปครบคู่ แด่พระพุทธไสยาสน์ซึ่งก็คือการสลักลวดลายมงคล 108 ประการบนฝ่าพระบาททั้งสองข้างตามแผนผังไตรภูมิอย่างที่เรียกว่ารูปลักษณ์อย่างไทย คือแสดงมิติจักรวาลในแนวตั้ง พรหมโลกอยู่ใต้นิ้วพระบาท ถัดลงมาเป็นเทวโลก และมนุสสโลกตามลำดับ ที่ส้นพระบาทจัดวางเขาสัตตบริภัณฑ์ทั้ง 7 ถัดลงมาเป็นสตตคงคาหรือมหานทีสีทันดร และมหาสมุทรที่ล้อมรอบจักรวาล รูปลักษณะดังกล่าวคล้ายรอยพระพุทธบาทและลวดลายมงคล 108 ประการ ที่เรียกว่า รูปลักษณ์อย่างไทย ที่ทำขึ้ นตั้งแต่สมัยทวารดี สมัยสุโขทัย และสมัยอยุธยา เช่น รอยพระพุทธบาทวัดเขาดีสลัก จังหวัดสุพรรณบุรี ชิ้ นส่วนรอยพระพุทธบาทที่อุโมงค์วัดศรีชุม จังหวัดสุโขทัย รอยพระพุทธบาทที่วัดศาลาปูน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา และรอยพระพุทธบาทพระพุทธเจ้า 4 พระองค์ที่วัดพระสิงห์จังหวัดเชียงใหม่ของไทย
dc.description.abstractThis research aimed to study history and the beliefs of the style of constructing and the engraving 108 auspicious symbols on the soles their design and meaning of their sacred patterns of the reclining Buddha at Wat Preah Buddha Chol Nipean, Oudong, Cambodia. The result of the research found that the reclining Buddha at Wat Preah Buddha Chol Nipean was built in 1540 by Somdej Prach Borom Raja II, the king of Cambodia who founded Longvage city as the capital. According to the Mahaparinippana Sutra in Buddhist text, the Reclining Buddha lies on the right side (Sihasaiya), both eyes close, left foot is over the right foot, turn the head to the north. There are monks expressing mourning around. And the 108 auspicious symbols on the sole of reclining Buddha image are similar to Sri Lankan tradition which were made from ChinalankaraBuddhist literature written by Dhammadatta a Sri Lankan monk in the 8th century. Most of the 108 auspicious symbols found in Southeast Asia have been made as there according to this literature.According to the inscription number 315 found in Cambodia, the 108 auspicious symbols on the sole of reclining Buddha had been presumably made in 1583 by Somdej Phra Rajamuni Bophit the Buddhist monk from Ayutthaya. He restored the Buddha images on Oudong hill and dedicatereclining Buddha image the cosmology of the three worlds that is the engraving 108 auspicioussymbols on the soles. The cosmology of the three worlds according called Thai characteristic. There are symbols of the heaven depicted on the top of the sole, the symbols of human world and underworld depicted down to the heel.The typical characteristic of 108 auspicious symbols comprises three celestial worldscomprised the Buddhist cosmology including 3 celestial worlds (Brahmaloka Dhavaloka and Manussaloka), 7 celestial mountains (Sattaboripan) and 7 celestial ocean (Satta Ganga or Maha Nathee Sithandon). There are similar to the 108 auspicious symbols found on the Buddha’s footprint or the soles of reclining Buddha in Thai arts since Dvaravati period, for example,the Buddha’s footprint at Wat Khao Dee Salak in Suphanburi, Buddha’s footprint at Wat Sri Chum in Sukhothai, Buddha’s footprint at Wat Sala Poon in Ayutthaya and Buddha’s footprint at Wat Phra Singha in Chiengmai.en
dc.identifier.issn0125-1902
dc.identifier.urihttps://harrt.in.th/handle/123456789/7895
dc.language.isoth
dc.publisherภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
dc.subjectพระพุทธไสยาสน์
dc.subjectลวดลายมงคล 108 ประการ
dc.subjectวัดพระพุทธโจลนิพเปียน
dc.subjectReclining Buddha
dc.subject108 Auspicious Motifs
dc.subjectPreah Buddha Chol Nipean Temple
dc.subject.isced0222 ประวัติศาสตร์และโบราณคดี
dc.subject.oecd6.1 ประวัติศาสตร์และโบราณคดี
dc.titleพระพุทธไสยาสน์และลวดลายมงคล 108 ประการบนฝ่าพระบาท วัดพระพุทธโจลนิพเปียนกรุงอุดงค์มีชัย ประเทศกัมพูชา
dc.typeบทความวารสาร (Journal Article)
dspace.entity.typePublication
harrt.itemID374
harrt.researchAreaประวัติศาสตร์
harrt.researchGroupประวัติศาสตร์
harrt.researchTheme.1ประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้
harrt.researchTheme.2ประวัติศาสตร์ศิลปะ
mods.location.urlhttps://ejournals.swu.ac.th/index.php/JOH/article/view/10488
oaire.citation.endPage170
oaire.citation.startPage160
oaire.citation.titleวารสารประวัติศาสตร์
oaire.citation.titleJournal of Historyen
oaire.citation.volume43
Files
Collections
ประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้